این مسجد که در قلب بافت قدیمی شهر و در مکان مناسبی از نظر دسترسی قرار گرفتهاست، از سمت باختر با بازار قیصریه، از سمت خاور با کوچه مسجد سید و از سوی شمال با خیابان امام خمینی و سبزه میدان درارتباط است. این مسجد در دوره زندگانی بانی آن به نامهای مسجد دارا، مسجد سید، مسجد سلطانی و مسجد جمعه نیز خوانده میشدهاست.
این مجموعه تاریخی که در شمار بزرگترین و زیباترین مساجد و مدارس دینی زنجان است، یکی از بناهای ارزشمند ساخته شده بر اساس طرح مساجد چهار ایوانی میباشد. ایوانهای چهارگانهای که در چهار ضلع مسجد به شکل قرینه قرار گرفتهاند، بیش تر از هر چیزی در صحن مسجد، خودنمایی میکند. صحن این مسجد مانند سایر مساجد چهار ایوانی، به شکل مربع مستطیل است و ۴۸ متر طول و ۳۶ متر عرض دارد.
این مسجد قوانین و قراردادهای مفروض در معماری مساجد سنتی ایران را با تأثیر پذیری از سلیقه ها و امکانات محلی در خود جای داده است این مسجد در طول تاریخ خود به اسامی متعددی چون مسجد دارا ، مسجد سید ، مسجد سلطانی و مسجد جمعه نامیده شده ودارای 20 حجره در دو سوی ایوان غربی و ایوان شرقی است .
مهمترین کتیبه تاریخی مسجد فرمانی است از فتحعلی شاه قاجار در خصوص احداث بنا که به خط ثلث در پای قوس ایوان جنوبی نگاشته شده است .
در ایوانهای خاوری و باختری ۱۶ حجره به طور قرینه و در جبهه شمالی نیز ۶ واحد حجره جهت طلاب علوم دینی قرار ساخته شدهاست. اوج تزئینات بنا در سطوح ایوانهای شمالی و جنوبی تمرکز یافته ، کاربرد خط معقلی یا بنائی ، نگاره های گیاهی و انواع طرحهای هندسی که با تکنیک کاشی هفت رنگ یا مینایی اجرا شده طیفی از هنر دوره قاجار را به وجود آورده است .
در سطوح ایوانهای شمالی و جنوبی تزییناتی مانند خط بنایی، کاشی معقلی و نگارههای گیاهی با تکنیک کاشی هفت رنگ، به سبک هنری دوره قاجار و بیش تر با استفاده از رنگهای سیاه و زرد به چشم میخورد.
شبستان گنبد دار فضایی به عرض ۷٫۹۰ متر و طول۸٫۵۰ متراست که بدون واسطه در پشت ایوان جنوبی قرار گرفته و از جهت باختری و خاوری با شبستانهای طرفین و از طرف شمالی با ایوان جنوبی در ارتباط است. بر فراز این شبستان، گنبد عظیمی بر جرزهای سنگین به ضخامت ۲۰٫۳۰ متر استوار گردیدهاست. گنبد این مسجد که از نوع دو جداره بوده و با کاشیهای فیروزهای پوشانده شده، از گنبدهایی است که بدون گوشواره و ترنبه بر روی جرزهای چهارگانه ضخیم نشستهاست. سوره مبارکه الدهر با خط ثلث بر روی این گنبد نقش بسته و بر زیبایی آن افزودهاست.در نوک بنای گنبد، علامتی از برنز به شکل گوی وجود دارد
باشگاه خبرنگاران